محمد رضا واليزاده معجزى

708

تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )

بيشتر مخارج را عثمانيان متحمل مىشدند . ليكن همه آقايان در برابر صندوق و خزانه اجنبى يكسان نبودند و مىتوان آنها را به چهار دسته تقسيم نمودند : يك دسته از آلمانها پول مىگرفتند ؛ يك دسته از عثمانيها ؛ يك دسته هم فقط براى خدمت به ايران به اين مهاجرت تن در داده از كيسه فتوت خود خرج كرده درماندگان قافله را هم دستگيرى مىكردند ، مثل حاج محمد تقى شاهرودى كه از تجار درجه اول ايران بود [ و ] در كرمانشاه و بغداد اعتبار بسيار داشت . وى دارايى خود را در اين سفر انفاق كرد و در موقع عقب‌نشينى مرحوم شد و در پشت قلعه سياه موصل مدفون گرديد . اما دسته چهارم آقايانى بودند كه به نام دفاع از وطن مهاجرت كرده و در حقيقت مأمور جاسوسى اجنبى بودند هم از متفقين پول مىگرفتند هم از متحدين و پس از مراجعت به ايران همگى مصدر كارهاى بزرگ شده و از اين خدمت به وطن سرمايه‌ها اندوختند . بارى در اول اسفند 1294 ه . ش . كه روسها گردنه بيد سرخ را تصرف كردند ، اردوى عثمانى با مهاجرين و مجاهدين و افواج ژاندارم از كرمانشاه به قصرشيرين عقب نشستند . عثمانيها به خانقين رفتند . عده متمركز در قصرشيرين به پانزده‌هزار نفر بالغ گرديد به قرار ذيل : ژاندارم پنج هزار نفر ؛ سواران عشاير و لرستانى ، پنج هزار نفر ؛ وكلاى مجلس و علماى دينى و ساير مهاجرين پنج هزار نفر . پنجم اسفند روسها كرمانشاه را تصرف كردند ؛ پانزدهم اسفند به كرند رسيدند ؛ هيجدهم اسفندماه روسها به سرخه ريزه و مهاجرين به خانقين رسيدند . در قصرشيرين افسران ايرانى حوزه‌اى تشكيل داده و برضد نقشه جنگى و تعبيه آلمانها اعتراض كردند و حرفشان اين بود كه آلمانها جز كشيدن قواى روس به داخله ايران مقصود ديگرى ندارند . زيرا كه از سامره تا قصرشيرين همه‌جا به ايران فرمان عقب‌نشينى دادند و چه بسا موقع خوبى در دست قواى ايرانى بود و مىتوانستند از پيش‌آمدن قشون روس جلوگيرى كنند ولى آلمانها اجازه ندادند و حكم عقب‌نشينى مىدادند . براى كوتاه نمودن اين اعتراضات هيأت نظاميان آلمان همه افسران زبان دراز را به كركوك تبعيد كردند . بيست و چهارم ارديبهشت‌ماه 1295 ه . ش . روسها قصرشيرين را گرفته و بيست و ششم ارديبهشت مهاجرين وارد بغداد شدند . توقف در بغداد تقريبا دو ماه طول كشيد . در دهم تيرماه 1295 ه ش . انور پاشا به بغداد آمد . در دار الاماره به شرف مهاجرين و مجاهدين يك مهمانى مفصل داد و براى سردسته‌ها هداياى خوب آورد ؛ از قبيل تفنگ و دوربين و مداد طلا و ساعتهاى